NGHIỆP VỤ DÂN VẬN

Đỗ Mười**

Thưa các đồng chí,

Tôi hoan nghênh Ban Dân vận Trung ương đã tổ chức Hội nghị Dân vận toàn quốc có đông đủ đại biểu các tỉnh, thành ủy, và đại diện các ban, ngành toàn thể ở Trung ương để sơ kết việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 khóa VII.

Hội nghị đã kiểm điểm những công việc đã làm và bàn sâu các mặt công tác quần chúng trong những năm tới. Tôi chỉ đề cập một số ý kiến.

Nghị quyết Đại hội VI, Đại hội VII đi vào cuộc sống đã đạt được những kết quả bước đầu rất quan trọng. Không có công tác vận động quần chúng thì không thể đạt được kết quả như vậy. Thành tựu của công cuộc đổi mới chính là sự nghiệp của dân, do dân làm ra dưới sự lãnh đạo của Đảng. Phải nói rằng đạt được các thành tựu trong công cuộc đổi mới vừa qua là cuộc phấn đấu rất gian khổ và ta càng thấy hết công sức của nhân dân.

Sự nghiệp đổi mới của chúng ta có nhiều tiến bộ, nhưng còn chậm. Nếu Đảng lãnh đạo tốt hơn, Nhà nước quản lý tốt hơn, công tác vận động quần chúng của Mặt trận và các đoàn thể tốt hơn thì những thành tựu trong công cuộc đổi mới của chúng ta còn lớn hơn nữa. Đổi mới công tác quần chúng cũng chỉ là bước đầu, còn nhiều khó khăn, lúng túng. Công tác xây dựng Đảng, công việc xây dựng chính quyền cũng vậy, còn nhiều việc làm, còn bê bối lắm. Sự nghiệp đổi mới còn rất nhiều việc phải làm. Phải tập trung sức xây dựng Đảng, đổi mới sự lãnh đạo của Đảng. Đó là khâu có tính chất quyết định. Xây dựng Đảng thế nào cho vững mạnh, đổi mới sự lãnh đạo của Đảng thế nào cho tốt, còn nhiều việc phải làm lắm. Đổi mới chính quyền cũng không giản đơn, nhiều việc lắm. Làm sao pháp luật phải thể thế hóa đồng bộ các quan điểm, đường lối của Đảng để giải phóng sức sản xuất trong nước, động viên nguồn lực bên ngoài, xây dựng đất nước tiến nhanh, tiến mạnh. Đó không phải là việc đơn giản. Đổi mới công tác quần chúng cũng vậy. Phải đổi mới công tác Mặt trận, công tác công đoàn, công tác thanh niên, công tác phụ nữ, công tác đối với trí thức, với công thương, với cựu chiến binh, với các tôn giáo, các dân tộc... Đi vào từng đối tượng, còn bao nhiêu việc phải lo, phải làm.

Phải tiếp tục sự nghiệp đổi mới, để xây dựng đất nước đạt kết quả to lớn hơn, chúng ta đứng trước những thử thách, nhưng đây cũng là thời cơ, không thể bỏ lỡ. Vì vậy, đổi mới phải khẩn trương lắm. Đổi mới là gì? Đó chính là tiếp tục tiến hành cuộc cách mạng trong thời kỳ mới, là cuộc cách mạng để thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược trong hoàn cảnh mới. Đây là cuộc đấu tranh long trời lở đất để đưa Tổ quốc ta quá độ lên xã hội chủ nghĩa và bảo vệ thành công Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Phải ý thức được rằng, đây là cuộc cách mạng đầy gian nan thử thách không thể thực hiện bằng phương pháp hành chính. Phải là cuộc cách mạng của nhân dân với tinh thần cách mạng tiến công. Sinh thời, Bác Hồ đề ra phải đánh thắng ba loại kẻ thù, đó là giặc ngoại xâm, giặc đói và giặc dốt. Bây giờ, thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược cũng vẫn là nhằm đánh ba kẻ thù đó.

Về giặc ngoại xâm thì như Nghị quyết Trung ương 3 đã đề ra, kẻ thù vẫn không để cho chúng ta yên, cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc vẫn là công việc hằng ngày, hằng giờ, muốn xây dựng đất nước phải bảo vệ Tổ quốc, xây dựng phải đi đôi với bảo vệ. Bác Hồ đã đề ra phải đánh thắng giặc ngoại xâm thì chúng ta đã đánh thắng. Ngày nay chúng ta còn phải tiếp tục đấu tranh đánh thắng âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch, bảo vệ đất nước trong hoàn cảnh mới, không thể chủ quan, lơi là.

Thứ hai, Bác nói phải đánh thắng giặc đói. Nước ta là một trong những nước nghèo nhất thế giới, vậy làm sao để đánh thắng được nghèo đói? Diện nghèo đói vẫn còn rất lớn ở nông thôn và thành thị. Nông thôn còn nghèo, nhất là vùng núi, vùng dân tộc thiểu số, không cẩn thận diện đói còn mở rộng. Trong Đảng cũng còn nhiều đảng viên nghèo, đói. Đây thực sự là một cuộc đấu tranh quyết liệt. Kinh tế thị trường sẽ phân hóa hai đầu giàu nghèo trong xã hội ta. Chúng ta khuyến khích làm giàu hợp pháp, nhưng phải khóa cái nghèo lại, phải thu hẹp rồi đi đến thanh toán diện đói nghèo. Thanh toán đói nghèo trong từng hộ, từng xóm, từng ấp, từng phường. Đây là một khẩu hiệu cách mạng, và đây chính là cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Phải làm sao khẩu hiệu đấu tranh này thấm vào cả Đảng, chính quyền, đoàn thể. Phải có chương trình sát thực từng nơi, tự giải quyết là chính, trước hết từng đảng viên phải tự giải quyết, từng thôn ấp, phường xã phải tự giải quyết. Tôi đến một xã ở tỉnh Hòa Bình còn 15 hộ nghèo đói, hỏi bao giờ mới thanh toán xong? Lúc đầu các đồng chí trả lời đến năm 1995. Tôi đề nghị các đồng chí tính toán xem tại sao có 15 hộ nghèo mà phải đến năm 1995 mới giải quyết xong. Các đồng chí bàn bạc lại và trả lời chỉ sau một năm là có thể giải quyết được. Biện pháp là động viên bà con giúp hỗ trợ vốn, giống... để các gia đình sản xuất thêm nông sản, tăng thêm thu nhập. Để xóa đói, giảm nghèo, mỗi gia đình, mỗi địa phương phải tự giải quyết là chính, nhưng Nhà nước phải hỗ trợ, như giải quyết tín dụng, cho nông dân vay vốn sản xuất. Năm qua ngân hàng đã cho nông dân vay mấy trăm tỷ đồng, và nông dân rất sòng phẳng trong việc trả nợ. Thanh toán đói nghèo là một cuộc đấu tranh cách mạng gian khổ từ nông thôn đến miền núi, miền biển, đô thị. Phải là cuộc đấu tranh sôi sục, thực sự là một cuộc cách mạng. Trong cuộc đấu tranh này, công tác vận động quần chúng của các đoàn thể rất quan trọng, rất phong phú.

Còn vấn đề chống giặc dốt. Thời đại này mà dốt thì không thể làm ăn được. Xây dựng xã hội mới đòi hỏi người dân phải có trình độ văn hóa, phải có hiểu biết. Phải thanh toán nạn mù chữ ngay trong thôn, từng bản, từng nhà, người biết chữ dạy người chưa biết chữ. Trước đây, trong chiến tranh chúng ta đã xóa được nạn mù chữ, 90-95% dân số biết chữ, ngày nay không thể để nhân dân không biết chữ, phải làm sao để nhân dân biết chữ hết. Có như vậy mới tiếp thu được khoa học kỹ thuật, mới nâng cao trình độ quản lý. Chống giặc dốt bây giờ có nội dung rộng hơn trước, không phải chỉ là xóa nạn mù chữ. Biết chữ là cái tối thiểu, còn phải phổ cập giáo dục tiểu học, rồi nâng lên trình độ trung học và trình độ cao hơn. Thời kỳ điện tử, hậu công nghiệp mà không chịu học thì không làm ăn được. Ngoài việc nâng cao trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý còn phải biết ngoại ngữ mới tiếp nhận được thông tin mới. Nếu không có hiểu biết thì không được hưởng thụ. Bây giờ không nâng cao trình độ văn hóa, trình độ hiểu biết lên thì bước vào thế kỷ XXI sẽ khó khăn, mà bây giờ cũng đã khó khăn rồi.

Ngày nay, với kinh tế thị trường, kinh tế nhiều thành phần thì phải cạnh tranh. Ông Chatichai, Thủ tướng Thái Lan trước đây đã đề ra mục tiêu: “Biến Đông Dương từ chiến trường thành thị trường". Như vậy, đây là cuộc đấu tranh ai thắng ai trên thị trường. Hàng nội thắng hay hàng ngoại thắng? Đây là cuộc đấu tranh vô cùng quyết liệt. Nếu hàng ta sản xuất chất lượng kém thì không thể cạnh tranh nổi, kể cả trên thị trường trong nước và quốc tế. Ví dụ sản xuất một cái cốc, trong đó có phần giá trị lao động cũ (c); có phần giá trị mới sáng tạo ra; trong đó có phần tiền công (v) và phần lợi nhuận (m). Nếu không bán được cốc thì không có v mà cũng không có m. Thế thì thợ ta thất nghiệp và cũng không có lợi nhuận để tái sản xuất. Như vậy là đói, mà đói là mất máu. Trong chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, nhân dân ta phải đổ máu. Trong cuộc chiến tranh trên thương trường này, hoặc là hàng ta thắng hoặc là hàng ta thua, mà thua thì đói, thì mất máu. Ở ta hàng Nhật ngập tràn, như vậy là các công ty Nhật vớ bẫm lợi nhuận, trong khi đó hàng ta không bán được, công nhân không có việc làm thì phải thấy ai thắng ai trên thị trường là một cuộc đấu tranh quyết liệt. Muốn thắng thì hàng phải tốt, phải đẹp, phải bền, phải rẻ, phải đa dạng, phong phú. Phải thắng từng mặt hàng, thắng cả trên thị trường trong nước, thị trường khu vực. Chúng ta thắng thì mới có việc làm cho nhiều người, cả công nhân, trí thức, cán bộ quản lý. Và như thế, thu nhập quốc dân sẽ cao, mới có thêm tích lũy và mới cải thiện được đời sống của nhân dân. Như vậy, đây là một cuộc đấu tranh quyết liệt, không thể mất máu trên thị trường thì dân mới giàu, nước mới mạnh.

Cơ chế thị trường có nhiều tích cực nhưng cũng lắm tiêu cực. Tham nhũng, buôn lậu là vấn đề nhức nhối, là một vấn đề “quốc nạn". Lênin nói rằng, muốn xây dựng phải có vốn và vốn phải tự thân làm ra; khi đã có vốn rồi thì phải bảo toàn vốn không để mất cắp, sử dụng vốn phải tính toán làm sao cho có hiệu quả. Bây giờ, nạn tham nhũng diễn ra kinh khủng, buôn lậu kinh khủng. Chống tham nhũng, chống buôn lậu cũng là cuộc đấu tranh gay gắt, gian khổ. Đây là thời kỳ xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, phải triệt để tiết kiệm để có tích lũy, để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội. Nhưng lại để ăn mất cả vốn, để tình trạng lấy ngược, lấy xuôi thì còn đâu mà tích lũy. Tham nhũng, hối lộ, tiêu cực là cả vấn đề xã hội nhức nhối, phải đấu tranh quyết liệt.

Để thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược, đánh thắng ba kẻ thù, giành thắng lợi trên thị trường, đấu tranh có hiệu quả với tệ tham nhũng thì Đảng phải mạnh, chính quyền phải mạnh, Mặt trận và các đoàn thể phải mạnh, công tác dân vận phải rất giỏi.

Đổi mới và chỉnh đốn Đảng là vấn đề bức bách có tính quyết liệt phải tập trung làm từ trung ương đến cơ sở. Đảng mạnh mới giữ được chính quyền, mới động viên được toàn dân thực hiện thắng lợi mục tiêu và nhiệm vụ của cách mạng trong giai đoạn mới.

Nhà nước phải thực sự là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Chúng ta đã có một bước đổi mới, đã sửa đổi Hiến pháp, bầu Quốc hội mới, còn phải tiếp tục đổi mới để Nhà nước chúng ta quản lý thật giỏi, quản lý có hiệu lực, có hiệu quả. Cán bộ chính quyền như Bác Hồ đã nói, phải là người đầy tớ của nhân dân, phải có năng lực và trí tuệ.

Đảng lãnh đạo, chính quyền quản lý, nhưng dân phải làm chủ. Chiến đấu cho sự nghiệp cách mạng thắng lợi là do dân, thành công hay thất bại là có phát động được phong trào cách mạng của nhân dân không. Phải phát động cho được phong trào hành động cách mạng của các tầng lớp nhân dân, công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh, công thương và các tầng lớp khác... phấn đấu cho sự nghiệp đổi mới.

Sự nghiệp đổi mới là cách mạng và khoa học. Muốn có cách mạng và khoa học thì phải phát động quần chúng nhân dân hành động cách mạng. Chính sách và cơ chế quản lý phải phù hợp quy luật, phải chính xác thì mới vận động được quần chúng. Đảng lãnh đạo là làm cho cơ chế, chính sách đúng, các phương án phải rất khoa học, phải tạo được sức mạnh tổng hợp của sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước và vai trò làm chủ phong trào cách mạng của nhân dân. Như cái thang ba chân, có như vậy chúng ta mới tiến mạnh được. Rồi đây, việc mở cửa làm ăn với nước ngoài nhiều vấn đề đặt ra cho chúng ta phải tính toán, phải dự báo, phải có các dự án đúng đắn. Nhưng dù sự lãnh đạo của Đảng; hiệu lực quản lý của Nhà nước có đổi mới như thế nào thì sự nghiệp cách mạng vẫn là của dân, do dân, vì dân, sức mạnh là ở nơi dân. Bác Hồ đã nói một câu rất hay "khó vạn lần dân liệu cũng xong". Trong chiến tranh, việc chiến thắng mọi kẻ thù là do dân ta quyết định. Ngày nay sự nghiệp đổi mới muốn giành được thắng lợi cũng phải dựa vào công sức của dân. Nhân dân ta đã chịu đựng nhiều khó khăn, chiến đấu rất gian khổ nhưng đã vượt lên. Nhiều cái lạ lắm, nhiều hoàn cảnh rất khó khăn nhưng có dân đều giải quyết được. Lúc này, công tác dân vận có tầm quan trọng đặc biệt. Tại sao ở nhiều nơi, nhiều cấp lại coi nhẹ công tác dân vận? Thử hỏi, không có dân thì làm sao tiến hành cách mạng được? Vấn đề là phải có cơ chế, chính sách thỏa đáng đối với cán bộ làm công tác dân vận. Có tình hình thực tế là vị trí cán bộ dân vận bị coi nhẹ, lương bổng không tương xứng, điều kiện, phương tiện làm việc khó khăn, làm cho anh chị em không yên tâm, thiếu phấn khởi. Cán bộ Đảng cũng vậy thôi, nói chung là nghèo. Đây là vấn đề phải sửa.

Dù khó khăn đến đâu chúng ta cũng không thể không tiến hành cách mạng. Như Cuba đã nêu khẩu hiệu: "Chủ nghĩa xã hội hay là chết". Chúng ta cũng vậy, có đánh thắng ba kẻ thù không, không đánh thắng thì chết. Có giành thắng lợi trên thị trường không, không thắng cũng chết. Có thắng tham nhũng không, không thắng cũng chết. Rồi đây mở rộng cửa, nước ngoài sẽ đầu tư vào nước ta nhiều hơn, nếu để tình trạng quản lý như thế này thì thật đáng lo. Để giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh cách mạng cực kỳ khó khăn, phức tạp hiện nay phải dựa vào sức mạnh và trí tuệ của nhân dân. Đấu tranh chống tham nhũng phải là dân quyết định. Chống buôn lậu cũng là dân quyết định. Thắng trên thị trường cũng phải do dân. Như vậy, thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược trong thời kỳ mới là phải bằng tài dân, sức dân, trí tuệ của dân. Thế thì làm sao coi nhẹ công tác dân vận được? Lúc này việc mở rộng mặt trận đoàn kết dân tộc là quan trọng lắm. Khẩu hiệu Bác Hồ đề ra "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công” trước đây có giá trị rất to lớn thì ngày nay vẫn có sức mạnh rất to lớn để giành thắng lợi cho sự nghiệp dân giàu, nước mạnh. Khẩu hiệu bây giờ là: Tất cả do dân, vì dân. Đảng lãnh đạo là đề ra đường lối với dân. Chính quyền quản lý và định các chính sách cũng phải do dân và vì dân. Dân vận ngày nay phải sát lợi ích và nguyện vọng của dân, thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân. Không thể dân nhìn một đường, mình lại vận động một nẻo thế thì chả ai sinh hoạt với mình cả. Phải xuất phát từ lợi ích của mỗi giai cấp, tầng lớp nhân dân mà tập hợp, đoàn kết họ lại thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân. Tập hợp các giai cấp, tầng lớp nhân dân đã có các đoàn thể Công đoàn, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh... Nhưng các nhà công thương và các tầng lớp khác thì ai tập hợp? Ngày nay, phát triển kinh tế nhiều thành phần, tầng lớp công thương gia phát triển, vậy ai lo tổ chức. Ngân hàng có phục vụ không? Hay chỉ là ngân hàng cho quốc doanh? Nay phải giúp đỡ đối với công thương nữa. Giai cấp công nhân phải đoàn kết với các tầng lớp công thương trên cơ sở chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước để xây dựng và bảo vệ đất nước. Đối với người Việt Nam ở nước ngoài cũng phải tập hợp, đoàn kết kiều bào để cùng nhau xây dựng đất nước. Chính sách của chúng ta là chính sách đại đoàn kết, xóa bỏ mọi hận thù, mặc cảm, nhìn về tương lai, vì Tổ quốc Việt Nam giàu mạnh. Nhiều vết thương do đế quốc gây ra, nay thắng giặc rồi, phải xóa bỏ mọi hận thù, nhìn về tương lai. Đó là quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam. Phải đoàn kết mọi người Việt Nam lại, tôn giáo cũng vậy, dân tộc cũng vậy, Việt kiều cũng vậy. Do đó, công tác dân vận, mặt trận quan trọng lắm.

Thưa các đồng chí,

Cuộc chiến đấu mới đòi hỏi chúng ta phải thắng trong hòa bình xây dựng, vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa bảo vệ Tổ quốc. Mục tiêu, nhiệm vụ nghị quyết Đại hội VII đã đề ra rồi, vấn đề là tổ chức thực hiện, phải tạo thành cao trào quần chúng hành động cách mạng. Từng thời kỳ phải có khẩu hiệu động viên sát hợp với từng giới, từng ngành, từng địa phương để tạo ra động lực của phong trào cách mạng quần chúng. Công tác vận động nhân dân phải thật sát dân, nếu xa dân thì không thể vận động được. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ tư sắp tới sẽ bàn những vấn đề xã hội, như sự nghiệp y tế, làm sao cho dân ta khỏe, có nòi giống tốt, đó là một mục tiêu của cách mạng. Thế mà ở tuyến xã lại không có bác sĩ. Phải đào tạo bác sĩ để đưa về tuyến xã. Không thể để con suy dinh dưỡng, vợ gầy yếu mà chồng lại nghiện hút tràn lan thế này. Vì giống nòi Việt Nam, phải vận động không hút thuốc lá, không say nghiện rượu. Dân vận phải đi vào cuộc sống của dân, phải chăm lo những vấn đề thiết thực của nhân dân. Không vận động chính trị chung chung, phải đi vào từng đối tượng vận động, bàn thực hiện những việc làm đem lại lợi ích thiết thực cho dân.

Các nghị quyết của Trung ương, của Quốc hội đề ra đều xuất phát từ lợi ích của nhân dân. Việc quan trọng cần phải đưa ra dân bàn, tham gia ý kiến rồi mới quyết. Việc nước là việc dân, đó là dân chủ. Chúng ta thực hiện dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra.

Mong rằng chúng ta sẽ có nhiều thành công trong việc đổi mới công tác quần chúng, tăng cường mối quan hệ chặt chẽ giữa Đảng với nhân dân.

__________________

*Bài đăng trên Tạp chí Dân vận, số tháng 12-1993.

**Nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.